Gaming lag oplossen: van ping en bufferbloat tot NAT-type
Last van lag tijdens het gamen? Lees waarom ping belangrijker is dan Mbps en hoe je jitter, packet loss, bufferbloat, NAT-problemen en wifi-lag aanpakt.
Je schiet als eerste, maar toch ben jij degene die neergaat. Tegenstanders verspringen over het scherm, je personage loopt na een seconde terug naar waar het was, of je krijgt midden in een potje een melding over een slechte verbinding. Lag is frustrerend, en het wordt vaak verkeerd aangepakt: met een duurder abonnement. In de meeste gevallen ligt de oplossing ergens anders. In dit artikel lees je wat lag echt veroorzaakt en hoe je het stap voor stap oplost.
Lag gaat over vertraging, niet over snelheid
Een online game verstuurt continu kleine pakketjes met je acties en ontvangt updates over de spelwereld. Dat kost weinig bandbreedte: de meeste games gebruiken tijdens het spelen hooguit enkele Mbps. Een verbinding van 50 Mbps is voor het spelen zelf dus ruim voldoende. Bandbreedte is alleen belangrijk voor het downloaden van games en updates.
Wat wel telt, zijn vier andere waarden:
- Ping (latency): hoe lang een pakketje erover doet naar de server en terug. Onder 20 ms is uitstekend, tot 50 ms goed, boven 100 ms merk je het duidelijk.
- Jitter: de variatie in ping. Een constante ping van 40 ms speelt prettiger dan een ping die tussen 15 en 90 ms schommelt. Houd jitter onder de 10 ms voor competitief gamen.
- Packet loss: pakketjes die niet aankomen. Al vanaf 1% merk je acties die niet worden geregistreerd en tegenstanders die verspringen.
- Bufferbloat: hoeveel je ping stijgt als je verbinding vol belast wordt, bijvoorbeeld door een download in huis.
Meer achtergrond over deze begrippen vind je in ping, jitter en packet loss uitgelegd.
Stap 1: meet waar het probleem zit
Begin met een snelheidstest op het apparaat waarop je gamet, of op een laptop op dezelfde plek. Kijk niet naar de downloadsnelheid, maar naar ping, jitter, packet loss en bufferbloat. Lag die alleen af en toe optreedt, vang je beter met de stabiliteitstest: die meet vijf minuten lang en laat pieken en korte onderbrekingen zien. Doe beide tests via wifi én via een kabel, dan weet je meteen of je wifi de boosdoener is.
Stap 2: gebruik een kabel
De grootste winst voor de meeste gamers: sluit je console of pc aan met een netwerkkabel. Wifi is een gedeeld medium waarin apparaten om de beurt zenden en last hebben van storing door buren, muren en andere apparaten. Dat levert vooral jitter en af en toe packet loss op, precies wat lag veroorzaakt. Een kabel elimineert dat vrijwel volledig.
Kan er geen kabel liggen? Probeer dan in deze volgorde: een mesh-systeem of access point met bedrade backhaul in de buurt, coax (MoCA), of powerline (test die wel eerst). Moet het via wifi, gebruik dan 5 of 6 GHz, zorg voor een sterk signaal en zet de console niet in een afgesloten tv-meubel.
Stap 3: pak bufferbloat aan
Speelt je game prima, totdat een huisgenoot een film streamt, iemand een game-update downloadt of een telefoon een back-up maakt? Dan is bufferbloat de oorzaak. Zodra je verbinding vol zit, ontstaan er lange wachtrijen in je router of modem. Je gamepakketjes staan dan achteraan in de rij en je ping schiet omhoog.
De oplossing is Smart Queue Management (SQM) met algoritmen als fq_codel of CAKE. Die houden wachtrijen kort en zorgen dat kleine, tijdgevoelige pakketjes niet achter grote downloads blijven hangen. Stel de bandbreedte in SQM in op iets onder je gemeten lijnsnelheid, bijvoorbeeld 85 tot 95 procent, zodat de wachtrij in je eigen router ontstaat en niet in de modem. Ondersteunt je router geen SQM, zoek dan naar QoS of een ‘gaming’-optie die bandbreedte begrenst. Meer uitleg vind je in wat is bufferbloat.
Stap 4: kies de juiste server
De afstand tot de gameserver is een harde grens. Licht in glasvezel legt ongeveer 200 kilometer per milliseconde af, en echte routes zijn langer dan een rechte lijn. Speel je vanuit Nederland op een Amerikaanse server, dan zit je altijd boven de 80 tot 100 ms, hoe goed je verbinding ook is. Controleer in de instellingen van je game of je een regio kunt kiezen en kies de dichtstbijzijnde, meestal West-Europa. Let op: matchmaking zet je soms op een andere server als er weinig spelers zijn.
Stap 5: controleer je NAT-type
NAT (Network Address Translation) zorgt ervoor dat alle apparaten in je huis via één openbaar IP-adres internetten. Voor gamen kan dat problemen geven, vooral bij peer-to-peer-verbindingen en voicechat. Consoles laten je NAT-type zien: op Xbox als Open, Gemiddeld of Strikt, op PlayStation als Type 1, 2 of 3. Een strikt NAT-type leidt tot problemen met verbinden, niet kunnen hosten of het niet horen van teamgenoten. Het verhoogt meestal niet je ping, maar kan je wel aan een minder gunstige server of host koppelen.
Zo verbeter je je NAT-type:
- Zet UPnP aan in je router, zodat de console zelf poorten kan openen. Dat is de eenvoudigste oplossing.
- Stel port forwarding in als UPnP niet werkt: geef je console een vast IP-adres in je netwerk en stuur de poorten die de game- of consolemaker opgeeft door naar dat adres.
- Voorkom dubbele NAT: gebruik je een eigen router achter het modem van je provider, zet het modem dan in bridge-modus, of zet je router als enige router in het netwerk.
- Controleer op CGNAT of DS-Lite: sommige providers delen een openbaar IPv4-adres tussen klanten. Dan werkt port forwarding niet. Vraag je provider om een eigen openbaar IPv4-adres; bij veel providers kan dat.
Met de poortcheck in de netwerktools controleer je of een doorgestuurde poort echt van buitenaf bereikbaar is.
Stap 6: de overige verdachten
- Achtergrondverkeer: downloads, updates en cloudsync op je pc of console zelf. Pauzeer ze tijdens het spelen.
- VPN: een VPN voegt meestal vertraging toe. Zet hem uit tijdens het gamen, tenzij je een specifieke reden hebt.
- Verouderde router of firmware: een oude router kan bij veel verkeer niet bijbenen. Update de firmware of overweeg vervanging.
- Problemen bij je provider: blijft er via de kabel packet loss of extreme jitter, ook zonder ander verkeer in huis? Verzamel metingen op verschillende tijden en meld het bij je provider.
- Het ligt niet altijd aan jou: serverproblemen bij de game zelf komen ook voor. Kijk op de statuspagina of sociale kanalen van de game.
Checklist
- Kijk naar ping, jitter, packet loss en bufferbloat, niet naar Mbps.
- Sluit je console of pc aan met een netwerkkabel.
- Zet SQM (fq_codel of CAKE) of QoS aan, iets onder je lijnsnelheid.
- Kies de dichtstbijzijnde server of regio.
- Zorg voor een open NAT-type met UPnP of port forwarding, en vermijd dubbele NAT.
- Pauzeer achtergronddownloads en zet je VPN uit.
- Meet met de stabiliteitstest als lag af en toe optreedt.
Meet het zelf
Speedtest met bufferbloat, jitter en AI-uitleg. Gratis en zonder reclame.